Het belang van de digitale advocaat (2)

dedigitaleadvocaat3

Bij de introductie van de serie Het belang van de digitale advocaat deed ik de belofte om vanuit het perspectief van marketing en communicatie te kijken naar het fenomeen Advocaat en Film. Het verschijnsel staat ook bekend als de digitale advocaat of de nieuwe advocaat (het begrip film staat gelijk aan digitale film of video). Vandaag begin ik met mijn vooronderzoek. Ik ga op zoek naar de kern.

Om te beginnen zijn er voor mij twee uitgangspunten:

– het gebruik van film in de rechtszaal (deze vorm van vertoning kent een bepaalde mate van privacy).
– het gebruik van film buiten de rechtszaal (in de publieke ruimte, bijvoorbeeld op televisie en internet).

Belangrijk is te begrijpen welk doel advocaten met het gebruik van digitale media voor ogen staat. Binnen de rechtszaal zal het belang van de client leidend zijn. Daarbuiten zal ook het belang van de advocaat zelf nog sterker meespelen. Digitale media zijn gemakkelijk en snel met belanghebbenden te delen. Op welk moment dit gerechtvaardigd is blijft een punt van discussie en soms van ethiek.

Eén feit dat zeer opvallend genoemd mag worden is de enorme toename van documentaires en programma’s rondom de rechtspraak. Ook rechters en vertegenwoordigers van het openbaar ministerie hebben hierin steeds vaker de hoofdrol. Ik noem er een paar: Holland Doc: ‘Verdacht en voorlopig vast‘ van Jan Kalsma, ‘De Rechtbank‘, een serie programma’s van de EO. En natuurlijk ‘Advocaten met de ziel onder de arm‘ de geruchtmakende serie interviews van Coen Verbraak met 12 top strafpleiters. Dan is er: ‘De Rijdende Rechter‘, minder geruchtmakend, maar wel laagdrempelig. Hiernaast zijn er tal van andere programma’s over het onderwerp, al dan niet ook te zien op internet. Ter afsluiting noem ik een naam uit de misdaadjournalistiek: Peter R. de Vries.

Is mediatraining voor een advocaat tegenwoordig een vereiste?
Rechtspraak staat in de belangstelling. Of dit een spontaan verschijnsel is blijft de vraag. Het lijkt er op dat de advocatuur, de rechterlijke macht en het openbaar ministerie middels een goed doordachte vorm van openheid, gezamenlijk een charme offensief zijn gestart. Want ook al is film over rechtspraak populair, zorgen misdaadseries op TV voor hoge kijkcijfers, is misdaad een geliefd onderwerp in fictie en non-fictie, de mores van de rechtspraak zelf is allerminst populair bij de gemiddelde burger. Die voelt zich regelmatig in de steek gelaten door de rechtsorde. Het is dan ook de vraag of film in (en buiten) de rechtszaal daar verandering in brengt. Hoogstens zorgt voorlichting voor meer begrip van achtergronden van deze problematiek.

Opvallend is ook de hoeveelheid strafrecht in genoemde media-producties. Civielrecht kom je hoogstens tegen in het programma De Rijdende Rechter, bestuursrecht komt er over het algemeen bekaaid vanaf. Zij het dat advocaten uit dit vakgebied zich steeds vaker (met video) profileren en positioneren op internet. Desondanks zou je je kunnen afvragen of strafrecht advocaten het meeste belang hebben bij het gebruik van film? En in welke mate mediawijsheid in dit kader een pré is en of mediatraining voor een advocaat tegenwoordig een vereiste is? Voeg daar aan toe: kennis van film en filmtaal, voor en achter de camera. We komen terug op dit laatste.

Advocaten gebruiken steeds vaker film in en buiten de rechtszaal. Om het belang van de client en hun eigen doelstellingen ruimschoots te kunnen behartigen. Ook rechters en OM maken in en buiten de rechtszaal gebruik van film om hun belangen te behartigen. Het gebruik van documentaire film in het kader van de rechtspraak of als public relations voor de rechtspraak is de laatste jaren usance. Het juridische métier mag zich bovendien sinds jaar en dag verheugen in ruime belangstelling van de pers. De verspreiding van thema’s en onderwerpen via (digitale) film heeft een belangrijk voordeel. De techniek sluit naadloos aan bij de huidige mediacultuur. Daardoor vormt verdere verspreiding via reguliere media en of andere kanalen, geen obstakel. Een kwestie van cut-and-paste. Of dit een voordeel is valt volgens insiders te betwijfelen.

Strafrecht staat vanaf het begin van de menselijke cultuur in de belangstelling. Niet alleen willen we weten wat daders drijft, maar ook wat recht en genoegdoening is. Dat laatste geldt ook voor civielrecht en bestuursrecht. Strafrecht spreekt echter als vanouds meer tot de verbeelding. Digitale film kan daarbij ook op diverse manieren bewijsmateriaal zijn of worden. Zo worden tegenwoordig ook verdachten opgepakt die de ijdele moed hadden een zelf gefilmd misdrijf waar ze de hoofdrol in spelen op YouTube te plaatsen.

Advocatuur is per definitie een kwestie van belangenbehartiging. Die belangen worden gediend met een goed verhaal. Overtuigen staat dus voorop. Film is niet alleen een middel dat kan overtuigen, het is een taalspel dat aansluit bij de retorica van het pleidooi. Hoe taal en beeldtaal functioneren komt de volgende keer aan bod.

Is het gebruik van film in de rechtszaal nieuw? Nee, maar wel van recente datum als het om digitale media gaat. Dat de Universiteit van Utrecht dit jaar een Summerschool wijdt aan het fenomeen filmtaal voor advocaten laat zien dat de ontwikkelingen op dit gebied snel gaan. Niet enkel een kwestie van innovatie, maar ook gedragen door het feit dat advocaten steeds vaker als ondernemer opereren.

Een veranderend vakgebied vraagt om andere vormen van marketing en communicatie. Het gebruik van film is er een van. Sociale Media als weblogs en Sociale Netwerken een andere. Met nadruk je bedrijf profileren en positioneren was tot voor kort onontgonnen terrein voor veel advocaten. De Orde van Advocaten was hier qua regelgeving behoudend in. Echter, genoemde ontwikkelingen zijn inmiddels een feit. De vraag blijft: hoe ver je mag gaan? Waar liggen de grenzen? Is advocatuur in essentie altijd al een mediacultuur geweest? De volgende posting in deze serie gaat hier dieper op in.

Het belang van de digitale advocaat (3)
Het belang van de digitale advocaat (2)
Het belang van de digitale advocaat (1)

Advertenties

One thought on “Het belang van de digitale advocaat (2)

Add yours

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: