Zinderende Zondag (8)

Tijdens de lessen kunstgeschiedenis van Ada Lopes Cardozo op de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam (1979-1986), ben ik opmerkzaam gemaakt op de bijzondere rol van de kunstverzamelaar. Graaf Giuseppe Panza di Biumo (1923-2010) was zo’n bijzondere verzamelaar, die tijdens zijn leven meer dan 2500 werken heeft verzameld, waarvan het merendeel van hedendaagse kunstenaars.

Hoewel Panza di Biumo het Quattrocento, de Renaissance en de Impressionisten had bestudeerd, besloot hij in 1956 hedendaagse kunst te gaan verzamelen. Zijn belangrijkste drijfveer daarbij was zich te oriënteren op wat nieuw was, er begrip voor op te brengen en een ontdekkingsreis aan te gaan. Een grote en echte uitdaging, want de kunst die hij verzamelde en samenbracht in zijn Villa Menafoglio Litta Panza (Uit 1751) in Varese, was in die tijd volledig onbekend.

Comte Giuseppe Panza di Biumo begon met werk van Antonio Tàpies en Franz Kline aan te kopen. Al snel volgden aankopen van Rauschenberg en ander Pop-kunstenaars. De meeste van die werken kon hij in die tijd nog voor $750 of minder kopen. Hij verdiepte zich in de Amerikaanse kunst en werd de eerste verzamelaar van conceptuele werken. Werk van Sol LeWitt, Lawrence Weiner, Larry Bell, Richard Long, On Karawa en Joseph Kosuth, maar ook Dan Flavin en vele anderen, werd regelmatig op maat geinstalleerd in één van de ruimtes van zijn paleis. Daarmee werden ze onverkoopbaar, want deel van het gebouw, wat voor kritiek van zijn familie zorgde.

Aan het begin van zijn verzameling had de Graaf alleen een paleis zonder schilderijen, hij had het vol kunnen hangen met barokke spiegels en Madonna’s uit de Renaissance, maar was vastbesloten een ander pad te volgen. In 1962 kocht hij zeven Roy Lichtensteins voor $600 per stuk. Niet veel later begon hij minimalistische constructies te verzamelen. Die bestonden soms uit niet meer dan een getypte instructie waarin werd beschreven hoe de plaatsgebonden installatie moest worden ingericht. In 1969 bezat hij inmiddels 34 Donald Judds en 40 Bruce Naumans.

Panza di Biumo had zijn kunstenaars vroeg ontdekt en kon daardoor werk aankopen in een tijd dat het nog betaalbaar was. Zijn aankopen waren slim en gedurft. 20 jaar lang had hij zich bezig gehouden met zijn gave te ontwikkelen om in een vroeg stadium kunst op te merken en bijeen te brengen. Toch is hij op zekere dag plotseling gestopt met verzamelen. Niet geheel, maar toch vooral vanwege economische redenen. Desondanks was zijn grootste prestatie geweest om 2500 werken bijeen te brengen die in het midden van de 60-er jaren het moment zichtbaar maakten waarop conceptuele en minimalistische kunst samenkwamen. Een deel, 30%, zou in latere jaren worden verworven door diverse musea of in bruikleen worden gegeven of als schenking van eigenaar veranderen.

Zowel conceptualisme als minimalisme was niet nieuw. De wortels van deze kunst was te vinden via Barnett Newman’s empty field paintings en Piet Mondriaans kleurvlakken tot de zwarte en witte vlakken van Kasimir Malevich. Duchamp was de vader van het conceptualisme, maar was geen minimalist, eerder een kunstenaar die intellect en erotiek samenbracht in cerebrale kunst over vrouwen zonder kleren, schaakstukken en flessendroogrekken. Plotseling bleken deze stijlen in de zestiger jaren samen te komen en zorg te dragen voor een nieuwe mystiek en poëtica in de kunst.

Eén van de weinige Nederlandse kunstenaars die vroeg in de belangstelling van de Graaf stond was Jan Dibbets. Zijn werk The Shortest Day of 1970 Photographed in My House Every 6 Minutes From Sunrise til Sunset, besloeg een gehele muur in een speciale ruimte in het paleis. Dit vroege werk van Dibbets bestaat uit een rij foto’s die een drukke winterse dag in Holland laten zien van zonsopgang tot zonsondergang. Lopes Cardozo vertelde tijdens de lessen dat zij eens in de gelegenheid was geweest het werk in Varese te zien. Het was in de tijd dat de Graaf bezoekers nog persoonlijk rondleidingen gaf langs door zijn verzameling.

Panza di Buemo wordt ook wel eens The Count Of Cool genoemd. Het was een man die een levenlang zijn passie heeft gevolgd en het prototype van de Medici-achtige verzamelaar wordt genoemd. Zijn ervaringen als verzamelaar heeft hij beschreven in zijn autobiografie Memories of a Collector. Het boek staat vol met prachtige anecdotes over zijn persoonlijke ervaringen en ontdekkingen. Een uitspraak: To understand the new art was of primary importance to me,. It was like discovering a new theory in physics, or a new celestial body. It was born of this same desire, to know the unknown. The problem is to find the right space. Not only is the space itself important, but also its relationship to the space around it. Panza stierf op 24 April 2010.

The Minimalist Medici | 16 Miles of String | Wikipedia | Collection

Advertenties

2 thoughts on “Zinderende Zondag (8)

Add yours

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: