Startpagina’s van de Geschiedenis (13)

Tibor Kalman (1949-1999) was een veelzijdige, controversiële Amerikaanse ontwerper van Hongaarse komaf die niet alleen bekend is geworden door zijn ontwerpwerk, maar ook als inspirator een jonge generatie innovatieve ontwerpers om zich heen wist te verzamelen binnen zijn bedrijf M&Co. Het bureau werkte voor een grote variëteit aan klanten waaronder The Talking Heads, het New Yorkse Restaurant Florent en Andy Warhols tijdschrift Interview.

Sociale verantwoordelijkheid stond bij Kalman hoog in het vaandel. In de 90-er jaren aanvaardde hij het hoofdredacteurschap van het tijdschrift Colors van Benetton. Dat leverde hem de kritiek op dat Colors commerciële doelen had. Kalman vond het echter juist geweldig om via dit medium zijn boodschap naar buiten te brengen, omdat er een groot publiek mee te bereiken was: There is no sense in being politically progressive if you are not commercialy viable, because you can’t get the word out.

Kalman was van huis uit journalist. Hij ging er prat op geen professionaly trained designer te zijn en daarom beter verbaal dan visueel zijn conceptuele ideeën uit te kunnen drukken. Hij had daarmee meer de rol van een creative director. Deze houding stelde hem in staat kritiek te leveren op grafisch ontwerp. Zijn werk wordt vergeleken met dat van Doyle, Dane & Bernbach, die in de reclame werkten met The Big Idea als basis en een flinke doses humor.

Tibor Kalman heeft de veranderende rol van het fenomeen Merken als volgt samengevat: Oorspronkelijk stond het in verband met kwaliteit, maar nu is het een stilistisch teken van moed. De gedachte om de moedige boodschap van een merk te verkopen in plaats van een product, had op veel van zijn opdrachtgevers een bedwelmende uitwerking, want het bood hun de gelegenheid tot een vrijwel grenzeloze expansie en creativiteit. Als een merk per slot van rekening geen product is, dan kun je er vrijwel alles van maken!

Malcolm Barnard onderscheidt in zijn boek Graphic Design as Communication (2005) vier functies van grafisch ontwerpen: een informatieve, een persuasieve, een decoratieve en een functie die hij magisch noemt. De functies zijn in principe in alle grafische ontwerpbeelden aanwijsbaar, al verschilt de mate waarin. Ieder beeld in de openbare ruimte informeert over zijn onderwerp. Ieder beeld kan beoordeeld worden op zijn formele kwaliteiten en heeft decoratieve eigenschappen. En ieder beeld is een persuasief beeld omdat het tracht te overreden/overtuigen. Het zet aan tot het onthouden van een product of organisatienaam, het kopen van, het bezoeken van, stemmen op, kijken naar of aanmelden bij.

De magische functie wordt door Barnard de minst voor de hand liggende functie genoemd. Hij omschrijft deze functie in navolging van Tibor Kalman als making something different from what it truly is. Visuele communicatie is magische communicatie omdat ze iets aanwezig kan stellen dat afwezig is. Barnard beschrijft ook de (semiotische) functie die ten grondslag ligt aan de andere functies en aan communicatie in het algemeen: iets wat afwezig is aanwezig stellen op een bepaalde manier (Kalman). De andere functies vloeien hieruit voort. Via de wijze van aanwezig stellen, informeert het beeld, zet het de kijker ergens toe aan en kan het een esthetische ervaring bieden.

De meeste ontwerpstudios baseren hun reputatie op een serie van memorabele visuals. Bij Kalman en M&Co gaat het in essentie om een verzameling van memorabele conceptuele denkbeelden. Geestig, ironisch, refererend, maar nooit sentimenteel. Gebaseerd op een geoefend kosmopolitisch gevoel en typisch New Yorks.

Steve Heller schreef over Kalman: of the two names that changed design in the ’80s and ’90s — Mac and Tibor — one changed the way we work, the other the way we think. The former is a tool, the latter was our conscience.

Advertenties

6 thoughts on “Startpagina’s van de Geschiedenis (13)

Add yours

  1. Nog nooit van deze meneer gehoord Huub maar die plaat van de Talking Heads heb ik in de kast staan. Een prachtplaat. Ik vind plaat trouwens een mooier woord dan CD maar dat is een ander onderwerp. Heb over Remain in Light tijdens Engelse les op de middelbare school nog eens een spreekbeurt gegeven. Fijne jaarwisseling en tot 2010!

    Like

  2. Nee Huub, die spreekbeurt heb ik niet meer. In mijn herinnering wat het thema popmuziek en cultuur en gebruikten we de Talking Heads om daarover met de klas een discussie te voeren. Dit was mijn eerste blog comment in 2010. Het nieuwe blogjaar is begonnen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: